Cena lotu, hotelu czy wycieczki pokazuje tylko część wakacyjnych kosztów. Rzeczywisty rachunek powstaje dopiero na miejscu: w restauracjach, sklepach spożywczych, hotelach, transporcie czy bankomatach. Z analizy blisko 1,5 mln transakcji kartowych klientów ZEN.COM z Polski wynika, że wakacje w krajach południowej Europy i wyjazdy na północ kontynentu różnią się nie tylko średnim kosztem, ale przede wszystkim strukturą wydatków.
Dwa modele wakacyjnego budżetu
W pełnym sezonie 2025 roku średni wydatek klienta ZEN.COM podczas wyjazdu do krajów południowej Europy wyniósł 586 euro, a w krajach północnych i bałtyckich 495 euro. Różnica widoczna była również w przeliczeniu na dzień pobytu: na południu Polacy wydawali średnio 74 euro dziennie, a na północy 63 euro.
Podobny układ widać na początku tegorocznego sezonu. W okresie maj-czerwiec 2026 klienci ZEN.COM wydawali średnio 456 euro w krajach południowej Europy oraz 381 euro w krajach północnych i bałtyckich. Wydatki dzienne wyniosły odpowiednio 78 euro i 59 euro.
Różnice dotyczą jednak przede wszystkim struktury wydatków. W krajach północnych i bałtyckich 32% wakacyjnego budżetu klientów ZEN.COM przypadało na zakupy spożywcze, wobec 17% na południu Europy. W krajach południowych większy udział miała natomiast gastronomia: restauracje, bary i tawerny odpowiadały za 27% budżetu, podczas gdy na północy za 18%. Podobną zależność widać w wydatkach hotelowych: stanowiły one 12% budżetu na południu wobec 5% na północy. Pozostałą część wakacyjnego budżetu Polacy przeznaczali m.in. na paliwo, transport, zakupy w sklepach i rozrywkę.
Dane pokazują więc dwa odmienne modele wakacyjnej konsumpcji. Południe Europy to częściej krótszy, bardziej usługowy wyjazd, z większym udziałem restauracji, hoteli i lokalnych atrakcji. Północ i kraje bałtyckie to częściej dłuższy pobyt, większa samodzielność organizacji wyjazdu oraz większy udział codziennych zakupów spożywczych.
Te dane są istotne nie tylko dla branży turystycznej, ale dla całego biznesu działającego wokół podróży. Ten sam klient inaczej wydaje pieniądze w zależności od typu wyjazdu, dlatego sam kierunek podróży to za mało, żeby go zrozumieć. Kluczowy jest model konsumpcji na miejscu – mówi Łukasz Neska, Chief Growth Officer w ZEN.COM.
Dłużej na północy, intensywniej na południu
W krajach południowej Europy objętych analizą, takich jak Włochy, Hiszpania, Grecja, Chorwacja, Turcja, Cypr, Portugalia i Malta, średni pobyt klienta ZEN.COM w 2025 roku trwał około 7 dni. W krajach północnych i bałtyckich, obejmujących m.in. Szwecję, Norwegię, Finlandię, Danię, Islandię, Estonię, Łotwę i Litwę, był dłuższy i wynosił ponad 9 dni.
Ta różnica tłumaczy, dlaczego sam średni koszt wyjazdu nie pokazuje pełnego obrazu. Na południu wydatki są wyższe dziennie i bardziej skoncentrowane w krótszym czasie. Na północy niższy dzienny rachunek rozkłada się na dłuższy pobyt, a większa część budżetu trafia na codzienne zakupy i samodzielną organizację wyjazdu.
Koszt zagranicznego wyjazdu nie kończy się na rezerwacji lotu i hotelu. Tworzą go dziesiątki codziennych płatności na miejscu: za restauracje, zakupy spożywcze, transport, lokalne usługi czy wypłaty gotówki. Dla klienta coraz ważniejsza staje się więc kontrola wydatków w różnych walutach i kanałach płatności. Karta wielowalutowa wpisuje się w ten model podróżowania, w którym o finalnym rachunku decydują nie tylko duże rezerwacje, ale także codzienne decyzje zakupowe podczas wyjazdu – dodaje Łukasz Neska, Chief Growth Officer w ZEN.COM.
Gotówka nadal ważniejsza na południu Europy
Analiza ZEN.COM pokazuje również różnice w sposobie płacenia podczas wakacji. W krajach północnych wypłaty z bankomatów mają mniejszy udział w wakacyjnym budżecie niż w wielu popularnych kierunkach południowej Europy.
Najniższy udział wypłat gotówki odnotowano w Islandii, gdzie odpowiadały one za 2% wakacyjnego budżetu klientów ZEN.COM, oraz w Finlandii, gdzie było to 3%. W Norwegii i Szwecji udział ten wynosił około 6%. Dla porównania w Grecji, Chorwacji i Turcji wypłaty z bankomatów stanowiły około 9% wakacyjnych wydatków, a w Hiszpanii 12,5%.
Jest to spójne z modelem wydatków: gotówka częściej pozostaje w obiegu tam, gdzie turyści korzystają z lokalnej gastronomii, drobnych usług, transportu lub mniejszych punktów handlowych. Wyjątkiem w grupie północnej jest Estonia, gdzie udział wypłat gotówki wyniósł blisko 14%. Może to wynikać ze specyfiki ruchu przygranicznego lub innego profilu wyjazdów niż w przypadku klasycznych wakacji.
***
Metodologia:
Źródłem danych są transakcje ZEN.COM, obejmujące płatności POS oraz wypłaty z bankomatów za granicą, zrealizowane w sezonach maj-wrzesień 2024, maj-wrzesień 2025 oraz maj-czerwiec 2026. Próba obejmuje blisko 1,5 mln transakcji w 16 krajach. Kraje południowej Europy objęte analizą: Grecja, Hiszpania, Włochy, Chorwacja, Turcja, Cypr, Portugalia, Malta. Kraje północne i bałtyckie objęte analizą: Szwecja, Norwegia, Finlandia, Dania, Islandia, Estonia, Łotwa, Litwa.
